Dernek denetim kurulu, her dernekte olması geren zorunlu organlardan biridir. 5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun 4/f maddesi gereğince, denetim kurullarının görev ve yetkilerine, ne suretle seçileceğine, asıl ve yedek üye sayısına ilişkin hususlar her derneğin tüzüğünde yer alması gerekmektedir.

5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun 9’uncu maddesiyle de, derneklerde iç denetim, esas olarak belirlemiştir. İç denetim; genel kurul, yönetim kurulu veya denetim kurulu yapılabileceği gibi, bağımsız denetim kuruluşlarına da denetim yaptırılabilmektedir. Genel kurul, yönetim kurulu veya bağımsız denetim kuruluşlarınca denetim yapılmış olması, denetim kurulunun yükümlülüğünü ortadan kaldırmamaktadır. Yani derneğin diğer organları tarafından ya da bağımsız denetim kuruluşlarına denetim yaptırılmış olması, denetim kurulunca denetim yapıldığı anlamına gelmemektedir. Her halde, dernek denetim kurulu dernek tüzüğünde belirtilen sürelerde denetim yapması gerekmektedir.
Denetim kurulu; derneğin, tüzüğünde gösterilen amaç ve amacın gerçekleştirilmesi için sürdürüleceği belirtilen çalışma konuları doğrultusunda faaliyet gösterip göstermediğini, defter, hesap ve kayıtların mevzuata ve dernek tüzüğüne uygun olarak tutulup tutulmadığını, dernek tüzüğünde tespit edilen esas ve usullere göre ve bir yılı geçmeyen aralıklarla denetler. Denetim sonuçlarını bir rapor halinde yönetim kuruluna ve toplandığında genel kurula sunar. Denetim kurulu derneğin yalnızca gelir ve giderlerini değil, gerçekleştirilen tüm faaliyetlerinin mevzuata ve dernek tüzüğüne uygun olup olmadığını denetlemekle yükümlüdür. Denetim kurulu bu görevini dernek tüzüğünde belirtilen sürelerde yapar, ancak dernek tüzüklerinde bu süre bir yıldan daha fazla olarak belirlenemez. Eğer, tüzükte üç ay veya altı ayda bir denetim yapılacağı hüküm altına alınmışsa, denetim kurulunun bu sürelere uygun olarak denetim yapması ve yapılan her denetim sonucunda bir rapor düzenlemesi, yönetim kuruluna ve toplandığında genel kurula sunması gerekmektedir.
Dernek, denetim kurulu üyelerinin istemi üzerine, her türlü bilgi, belge ve kayıtların, dernek yetkilileri tarafından gösterilmesi veya verilmesi, yönetim yerleri, müesseseler ve eklentilerine girme isteğinin yerine getirilmesi zorunludur. Bu zorunluluğun dernek tarafından yerine getirilmemesi halinde, bu zorunluluğa uymayanlar 5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun 5728 sayılı Kanunla değişik 32/k maddesine göre üç aya kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılabilirler.
 Derneklerin iç denetimlerinin daha etkin hale getirilmesinde derneklere rehberlik etmek amacıyla, bazı valiliklerin ve sivil toplum kuruluşlarının görüşleri alınarak İçişleri Bakanlığınca Dernek İç Denetim Raporu Örneği ve bu raporla ilgili açıklamaları içeren Dernek İç Denetim Raporu Rehberi hazırlanmıştır. Söz konusu rapor örneğinde yer alan bazı soru veya bölümlerin, derneklerin iş ve işlemleri ile yaptıkları faaliyetlere göre çıkarılması veya bu rapora soru veya bölümler eklenmesi mümkündür.
 Derneklere tavsiye edilmek üzere, İçişleri Bakanlığının 2009/45 sayılı Genelgesi ekinde yer alan Dernek İç Denetim Raporu Örneği ve Dernek İç Denetim Raporu Rehberi Dernekler Dairesi Başkanlığının www.dernekler.gov.tr internet adresinde yayımlanmıştır.
        
         
İç Denetim Raporu Örneği için tıklayınız
http://www.dernekler.gov.tr/_Dernekler/Wpx/IcDenetimRaporu.doc

Dernek İç Denetim Raporu Rehberi için tıklayınız
http://www.dernekler.gov.tr/_Dernekler/Wpx/IcDenetimRaporuRehberi.doc

*Not: Dernekleri bilgilendirme amaçlı olup, hiçbir hukuki bağlayıcılığı yoktur.